Η παράδοση και οι μνήμες των Περιβολιωτών μέσα από τις αφηγήσεις των Β. Κουσκουρίδα, Στ. Τσιλινή και Απ. Παπατόλια

Η πρόσφατη συνέντευξη ανθρώπων που βρίσκονται στην «ψυχή» του Συλλόγου Περιβολιωτών Μαγνησίας δεν ήταν απλώς μια αναδρομή στο παρελθόν, αλλά μια ζωντανή κατάθεση ψυχής για την ταυτότητα των Βλάχων της περιοχής. Ξεκινούμε μια νέα σειρά συνεντεύξεων, για τις παραδόσεις της περιοχής. Στην πρώτη μας εκπομπή ο επίτιμος πρόεδρος Βασίλης Κουσκουρίδας, ο Στέργιος Τσιλινής (πρώην πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Βλάχων) και ο Αποστόλης Παπατόλιας (μέλος ΔΣ και Δημοτικός Σύμβουλος), ξετύλιξαν το κουβάρι μιας ιστορίας που ξεκινά από το 1961.

Ρωτήσαμε τον κ. Κουσκουρίδα πως βλέπει τους… νεαρούς δίπλα του και μας είπε για τον κ. Τσιλινή και τον κ. Παπατόλια «Νιώθω πολύ ευχαριστημένος ψυχολογικά, που το φυτώριο φύτρωσε γρήγορα. Και κάνω το σταυρό μου, όπως είπε ο Ρήγας ο Φεραίος, «αρκετό σπόρο έσπειρα»… Αυτό είναι δικό μου φυτώριο, ο ένας εγγονός μου, αλλά και τους δυο τους είχα στα χορευτικά. Είναι τιμή μου που είμαι ανάμεσα σε αυτούς τους δύο, που έχω μεγάλη ελπίδα ότι θα διατηρήσουν την παράδοση. Γιατί  άνθρωπος χωρίς παράδοση, θεωρείται άγραφτος, λέγαμε.»

Η ιστορία του συλλόγου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το πάθος για τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Όπως αναφέρθηκε, το πρώτο χορευτικό ιδρύθηκε το 1961 στο Βελεστίνο, με δασκάλους τον Βασίλη Σαμπανάκη και τον δημοδιδάσκαλο Ζαντέ. Ήταν μια εποχή όπου οι άνδρες κυριαρχούσαν στις χορευτικές ομάδες, θέτοντας τις βάσεις  για αυτό που ξεκίνησε το 1976 και θα γινόταν επίσημα ο Σύλλογος Περιβολιωτών Μαγνησίας.

“Η ιδέα για την Ομοσπονδία ξεκίνησε από τον Στέργιο Γιάτσιο, έναν άνθρωπο οξυδερκή που αλληλογραφούσε με τον σύλλογο της Βέροιας. Έτσι, το 1984, 17 σύλλογοι από όλη την Ελλάδα ενώθηκαν για να κρατήσουν τη φλόγα ζωντανή.”

Μία από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της συνέντευξης ήταν η διήγηση για το χορό στον Κόκκινο, υπό αντίξοες συνθήκες. Παρά το γεγονός ότι το χιόνι είχε φτάσει τους 20 πόντους, οι Περιβολιώτες δεν πτοήθηκαν. Πενήντα πέντε παιδιά φορτώθηκαν σε ένα πούλμαν για να χορέψουν στην εκδήλωση όπως είχε προγραμματιστεί. Ο Βασίλης Κουσκουρίδας θυμάται χαρακτηριστικά: “Αφού έφυγαν τα αρνιά, θα ακολουθήσουν και τα πρόβατα… έτσι τους είπα και κανόνισα με τον υπεύθυνο εκεί, αν δεν βγουν τα παιδιά να χορέψουν, να πληρώσει ο σύλλογος 600 μερίδες φαγητό. Τελικά, ο κόσμος ενθουσιάστηκε τόσο… κόψαμε 1.000 κάρτες… και ο Κόκκινος έκτοτε μας εξυπηρετούσε πάντα πρώτους.”

Η σύνδεση με το χωριό Περιβόλι παραμένει ζωντανή, ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες. Ο κ. Τσιλινής περιέγραψε με γλαφυρότητα τα έθιμα: Τον Κλήδονα, ένα έθιμο αφιερωμένο στις ελεύθερες κοπέλες, που αναβιώνει κάθε Ιούνιο. Το πανηγύρι στον προφήτη Ηλία. Την δημοπρασία της εικόνας και τον παραδοσιακό χορό έξω από την εκκλησία. Το Ιστ Βίνι (στην Αγία Παρασκευή): τρεις ημέρες γλεντιού όπου παραδοσιακός χορός -μόνο με μουσική και όχι λόγια- αποτελεί το αποκορύφωμα, με τους άνδρες μπροστά και τις γυναίκες να ακολουθούν κατά ηλικία.

Στην συνέντευξη περιγράφονται όλες οι εκδηλώσεις μέχρι και την Παναγιά την Μικρή στις 8 Σεπτεμβρίου. Αξίζει να δείτε το βίντεο της συνέντευξης που θα αναρτηθεί την Τρίτη 28/4 στο regionews.gr.

“Παλιά, τα προξενιά γίνονταν στο χορό. Οι κοπέλες φορούσαν τα καλά τους για να δείξουν την προίκα τους, που τότε ήταν τα υφαντά, οι βελέντζες και τα κεντήματα που έφτιαχναν μόνες τους” θυμάται ο κ.Κουσκουρίδας.

Η κουβέντα δεν θα μπορούσε να αφήσει έξω τις γεύσεις. Οι κεφτέδες με κρεμμύδια και το πρόβειο κρέας με τραχανά αποτελούσαν τα εμβληματικά πιάτα των συγκεντρώσεων, ενώ τα επαγγέλματα του ράφτη, του τσαγκάρη, του κυρατζή (αγωγιάτη), οι πεταλωτές, οι πριονάδες (στο περιβόλι είχε έξι νεροπρίονα), οι νερόμυλοι, οι σαμαράδες, χαρακτήριζαν την οικονομία της εποχής.

Ο σύλλογος ετοιμάζει τώρα την έκδοση ενός βιβλίου που θα καταγράφει την ιστορία 50 ετών, βασισμένο σε αρχειακό υλικό και χειρόγραφα σημειώματα. Όπως τόνισε ο κ. Παπατόλιας, “τα γραπτά μένουν”, και είναι χρέος των νεότερων να διασώσουν τις μνήμες των παλαιότερων που αφιέρωσαν ώρες από τη ζωή τους για να διδάξουν στους νέους τα βήματα του χορού και τις αξίες της βλάχικης παράδοσης.

Οι Περιβολιώτες διεκδικούν… τόσο για την φροντίδα των υποδομών στο χωριό τους, όσο και την στέγη του Συλλόγου στο Βελεστίνο. Παράλληλα έγιναν αναφορές στους ανθρώπους που στελέχωσαν αφιλοκερδώς τον Σύλλογο, στους παλιούς χοροδιδασκάλους και προσπάθειες καταγραφής της ιστορίας, τόσο μέσα από περιοδικά όσο και μέσα από συνεργασία με φορείς, πανεπιστήμια και συγγραφείς.

Το άρθρο κλείνει με τη συγκινητική ερμηνεία του τραγουδιού «Ο Βασιλικός μου μύρισε», μια υπενθύμιση ότι η παράδοση δεν είναι απλώς ιστορία, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που συνεχίζει να αναπνέει μέσα από τη μουσική και τη συντροφικότητα.