205 χρόνια από την καταστροφή του χριστιανικού οικισμού των Συρτάδων

Το μνημείο που έχει αναγερθεί εδώ και λίγα χρόνια στον Άγιο Αθανάσιο, στον δρόμο προς τα Κανάλια, θυμίζει σε όλους πως κάποτε εκεί υπήρχε ένας χριστιανικός οικισμός που κατέστρεψε ο Δράμαλης στο πέρασμά του προς το Πήλιο κατά την Επανάσταση της Θεσσαλομαγνησίας. Αυτό έγινε πριν 205 χρόνια, στις 14 Μαΐου του 1821. Ανήμερα της επετείου θα τελεστεί Εσπερινός, ενώ το πρωί της Παρασκευής 15 του μηνός Θεία Λειτουργία.

Ο οικισμός των Συρτάδων βρισκόταν στις παρυφές του Βόρειου Πηλίου μεταξύ Στεφανοβικείου και Καναλίων και μάλιστα στους πρόποδες του Αγίου Αθανασίου στο βουνό, όπως λέγεται η περιοχή, δίπλα στις όχθες της λίμνης Κάρλας. Συρτάρα και συρτάρες και οι λόγιοι τύποι τους συρτάδα και συρτάδες σημαίνουν πέρασμα, διάβαση και απαντούν σποραδικά στον ελληνικό χώρο ως τοπωνύμια. Πράγματι οι Συρτάδες της Βοιβηίδας είναι ένα στενό πέρασμα ανάμεσα στη λίμνη και το γειτονικό βουνό. Οι κατά βάση Πηλιορείτες Συρταδιώτες νέμονταν τη λίμνη και το βουνό μέχρι τα όρια των Καναλίων και της Κάπουρνας και αποζούσαν από τα λιγοστά χωράφια τους και από την αλιεία στην λίμνη.

Ο πατέρας Νικηφόρος Ντατζιόπουλος από το Στεφανοβίκειο έχει ερευνήσει την τοπική ιστορία. Όπως μάς ανέφερε: Στις Μηλιές τον Μάιο του 1821 ξεκίνησε η επανάσταση με ιδιαίτερη σημαία και σφραγίδα με την επιγραφή: «Βουλή Θετταλομαγνησίας».

Η συνέλευση των αντιπροσώπων συγκλήθηκε στο Βελεστίνο στις 11 Μαΐου 1821. Για να καταστείλουν την επανάσταση, τουρκικές δυνάμεις με επικεφαλής τον Δράμαλη Πασά έφυγαν από την Λάρισα και κατευθύνθηκαν προς το Βελεστίνο κι από εκεί προς το Πήλιο. Πυρπόλησαν τους οικισμούς της πεδιάδας που βρήκαν στον δρόμο τους -μεταξύ άλλων το Κιλελέρ και το Γκερλί (σημερινό Αρμένιο)- και κατέστρεψαν ολοσχερώς το χριστιανικό τμήμα του Βελεστίνου, το άλλως λεγόμενο Βαρούσι. Έπειτα από την καταστροφή του Βελεστίνου ο οθωμανικός στρατός κινήθηκε προς το Πήλιο επιλέγοντας να περάσουν από τον παράλληλο με την λίμνη Κάρλα δρόμο.

Στην πορεία του συνάντησε το χριστιανικό χωριό των Συρτάδων το οποίο και κατέστρεψε εκ θεμελίων στις 14 Μαΐου 1821. Την ίδια οικτρή τύχη είχαν και τα γειτονικά Κανάλια, τα οποία πυρπολήθηκαν και λεηλατήθηκαν. Ο οικισμός των Συρτάδων από τότε εγκαταλείφθηκε οριστικά και εξαφανίστηκε από τον χάρτη. Απέμειναν μόνο μερικά ερείπια πέτρινων οικιών και θεμελίων, ορατά ως τις ημέρες μας, καθώς και το τοπωνύμιο Συρτάδες Στεφανοβικείου για να θυμίζει την καταστροφή. Όσοι από τους Συρταδιώτες σώθηκαν εγκαταστάθηκαν αργότερα στους γειτονικούς οικισμούς (Στεφανοβίκειο, Ριζόμυλο, στα χωριά από τα οποία συνοικίστηκε αργότερα η σημερινή Χλόη και αλλού).

Άλλοι από αυτούς κράτησαν τα επώνυμά τους και άλλοι έλαβαν ως επώνυμο το εθνωνυμικό Συρταδιώτης από την γενέτειρά τους, που διασώζεται ως σήμερα στην περιοχή. Αργότερα η περιοχή των Συρτάδων επιδικάστηκε στο τσιφλίκι Στεφανοβικείου, στην κτηματική περιφέρεια του οποίου και ανήκει διοικητικά.

Στην εικόνα το μνημείο που βρίσκεται στα δεξιά του δρόμου προς τα Κανάλια, περίπου 4 χιλιόμετρα πριν το χωριό. Στα δεξιά η σημαία της Επαναστάσεως του Πηλίου που σχεδιάστηκε από τον Άνθιμο Γαζή και το πρωτότυπό της φυλάσσεται στις Μηλιές Πηλίου.